portal systemowy idei cywilizacyjnych
 
podobna tematyka
Po kryzysie - "trzecia droga"? (3)
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Po kryzysie - "trzecia droga"? (2)
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Po kryzysie - "trzecia droga"?
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
"Oto jest głowa ... Szumowskiego"; czy tylko?
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Cywilizacja Polska: konieczna zmiana strategii ("epidemicznej")
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Polska po koronawirusie
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Między posiadaniem a wolnością
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Sprawiedliwość czy ŁAD?
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Wolność a sądownictwo
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Skutki "jerozolimskiego holokaustu"
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Opracowania systemowe
Krzysztof J. Wojtas
Systemy filozoficzne a polskość
 
Książka zawiera rozszerzoną wersję koncepcji powstawania idei cywilizacyjnych, gdzie zasady wyjściowe opierają się na opracowaniach prof. Konecznego, który wskazał, że u źródeł idei cywilizacyjnych leżą wartości. Należy zaznaczyć, że przedstawione opracowanie jest krytyczne względem pierwowzoru, a oparte na spostrzeżeniu, że prof. Koneczny przyjął arbitralnie wartości podstawowe i nie wskazał ich umocowania. Stąd znaczne różnice i rozróżnienia. Druga część książki jest porównawczym wskazaniem zbieżności zasad idei cywilizacyjnej z praktyką tworzenia podstaw ustrojowych Rzeczypospolitej. Zbieżność ta upoważnia do nadania polskiej koncepcji organizacji życia społecznego miana Cywilizacji Polskiej. Końcowe fragmenty książki są sugestiami zmian i rozwiązań, które pozwoliłyby na powrót do drogi wskazanej przez twórców Rzeczypospolitej.
Cywilizacja Polska
Książka jest pierwszą, scaloną formą analiz, które doprowadziły do przekonania, iż polski fenomen należy traktować w kategoriach odmienności cywilizacyjnej. Opisuje jak powyższe przekonanie powstało; zarówno w kategoriach rozważań filozoficznych jak i przy odniesieniach do konkretnych sytuacji, co prezentowane jest w postaci krótkich tekstów tematycznych.
więcej…
 strona główna autorzy blogi szukaj zasady kontakt 
Dyskusje2016.01.24 09:38

Zadruga

   

Jan Stachniuk

 

Źródła idei  (tekst skopiowany z internetu).

 


 

Źródła idei  

 

Jak w wypadku wielu oryginalnych dokonań myśli ludzkiej swoistość dorobku Jana Stachniuka i jego uczniów nie polega na głoszeniu poglądów całkowicie nieznanych wcześniej, lecz na zebraniu i wykorzystaniu różnych elementów wcześniejszego dorobku do diagnozy danej sytuacji historycznej.

Wyraźne są wpływy F. W. Nietzschego w aspekcie krytyki chrześcijaństwa oraz ideału osobowego jednostki, przy odrzuceniu jednak nietzscheańskiego skrajnego indywidualizmu (sam określił swoją koncepcję mianem „kolektywnego nietzscheanizmu”). Zauważalny jest wpływ Stanisława Brzozowskiego, zwłaszcza z ostatniej fazy rozwojowej myśli tegoż („nacjonalizm proletariacki”). Za istotny należy uznać wpływ Maxa Webera, zwłaszcza jego prac o związku między etyką protestancką a rozwojem gospodarczym. Jego refleksje o roli mitu w historii podobne są myśleniu Georges’a Sorela.

Wreszcie odwołując się do słowiańskich źródeł kultury polskiej miał szereg poprzedników od czasów romantyzmu (Zorian Dołęga Chodakowski, Ryszard Berwiński, Bronisław Ferdynand Trentowski).

 

Główne idee Zadrugi

 

Antropocentryzm

Człowiek jest czołem ewolucji świata. Zadruga jest antropocentryczna gdyż uważa człowieka za jedynego twórcę i potencjalnego gospodarza swoich dziejów. Mogłaby powtórzyć Człowiek jest miarą wszechrzeczy (Protagoras).

Kultura i wspakultura

Kultura jest historycznym procesem uprawy człowieka tak, aby zwiększała się jego moc sprawcza, panowanie nad naturą. Przejawia się w kulturowytworach. To, co sprzyja przyrostowi mocy sprawczej człowieka należy do sfery kultury. To, co sprzyja obecnym w człowieku (jak u wszystkich ssaków) tendencjom do bytowania jedynie na poziomie wegetacji, kwietystycznym – jest wspakulturą. Cechami wspakultury są:

Personalizm (osobniactwo) – stawianie interesów jednostki ponad wspólnotę, do której należy

Wszechmiłość – solidarność ze wszystkim, co żyje, kochanie wszystkich oznaczające wszak nieważność czegokolwiek;

Moralizm – jałowe doskonalenie się wewnętrzne, obojętność na zewnątrz;

Spirytualizm – umieszczenie celu człowieka w zaświatach;

Nihilizm – negacja świata kultury;

Hedonizm– dążenie wyłącznie do szczęścia osobistego, postawa nie płacącego konsumenta.

 

Można więc odczytać dzieje różnych cywilizacji ludzkich jako zmagania się kultury z wspakulturą. Chrześcijaństwo jest wspakulturą głównie z uwagi na spirytualizm i wszechmiłość. Ale w cywilizacji zachodu znana jest od XVIII w. wspakultura laicka – Oświecenie, wysuwające na plan pierwszy personalizm i wszechmiłość oraz hedonizm, ale w połączeniu z ateizmem, deizmem lub agnostycyzmem. Ta formacja dominuje obecnie w kulturach wywodzących się z Europy Zachodniej. Postulat nawiązania do słowiańskich źródeł kultury wynika z faktu, że przedstawiają one sobą zdrowy czynny stosunek wobec życia, (który w szczytowej formie przejawił się w antycznej Grecji) nie zaś z tego, że same w sobie jako słowiańskie miałyby być lepsze. Ten sam stosunek przejawił się zresztą u innych ludów indoeuropejskich stanowiąc element ich wspólnego dziedzictwa, który powierzchownie schrystianizowany stał się jedną z istotnych części składowych cywilizacji zachodu.

 

0dc0e1ece0Nawiązanie to oznacza powrót do ducha przedchrześcijańskiego – i w tym sensie można mówić o Zadrudze jako o koncepcji neopogańskiej. Jednak – co trzeba podkreślić – nie proponowano powrotu do ówczesnego świata form wyrażających tego ducha – tj. kultu i obrzędowości.

Należy podkreślić, że prawosławie jest z punktu widzenia zadrużnego nawet bardziej wspakulturowe niż katolicyzm – choćby z uwagi na obecną w nim idee „raba (niewolnika) bożego” i podkreślenie wartości cierpienia jako czegoś rzekomo uszlachetniającego. Dlatego wszelkie koncepcje odrodzenia kultury słowiańskiej z udziałem pierwiastka prawosławnego są sprzeczne z duchem Zadrugi. Wykracza poza wspakulturowość protestancka etyka pracy i obowiązku, którą szkoła zadrużna uważa (za M. Weberem) za jeden z motorów rozwoju tych krajów, gdzie zwyciężyła.

 

Naród i nacjonalizm

 

Naród jest bytem rzeczywistym istniejącym w wypadku Polaków – od średniowiecza, na bazie jeszcze starszych wspólnot. Jednostka ma wobec niego obowiązki niezbywalne – pod tym względem Zadruga podziela opinie wczesnej endecji (Zygmunta Balickiego i Romana Dmowskiego). Nacjonalizm jest postawą naturalną, nie oznacza on jednak szowinizmu, który Zadruga potępiała.

 

Charakter narodu – źródło jego zwycięstwa lub klęski

 

Szkoła myślenia, jaką także jest Zadruga podkreśla i uzasadnia tezę, że to od wytwarzanego przez kulturę charakteru danej zbiorowości zależy – w ostatecznej instancji – jej los. Inne czynniki (geograficzne, przyrodnicze, antropologiczne) mają znaczenie wtórne. Ponieważ charakter wytwarzany jest przez kulturę i przekazywany kolejnym pokoleniom poprzez system wychowawczy („ideomatrycę”) to kultura – ostatecznie decyduje o słabości lub sile danej zbiorowości, a zatem o jej powodzeniu dziejowym.

W obrębie kultury zwłaszcza religia – choćby z racji jej powszechności – najwięcej wpływa na rysy charakteru zbiorowego.

 

Zwichnięcie charakteru polskiego w końcu XVI w. – wytworzenie się typu „polakatolika”

 

comment_g1X0KbAlIlEnUIWmJHNb3H29NaRRGyXrZwycięstwo kontrreformacji w Polsce (XVI/XVII w.) zmieniło polski charakter narodowy, gdyż w masach uległy uwewnętrznieniu ideały katolickie i utożsamiono katolicyzm z polskością. Polak w masie przestał kierować się interesem narodu i racją stanu a zaczął – interesem Kościoła katolickiego. Był Polakiem językowo i biologicznie, w jakiejś mierze kulturowo (obyczajowość), ale politycznie – tylko katolikiem. (Klinicznym przykładem tego może być Zygmunt III Waza). Zobojętnienie na sprawy narodu i państwa (przy nie zobojętnieniu na dobro Kościoła) widoczne jest choćby w porównaniu nakładów społeczeństwa polskiego XVIII w. na wojsko (małe) i na kościół (duże). Zmiana charakteru narodu zrodziła wszechstronny upadek doby saskiej, zakończony rozbiorami.

Warunkiem odbudowy samodzielnej siły Polaków jest więc przemiana ich kultury.

 

Postulat przebudowy kultury narodowej – ku Narodowej Wspólnocie Tworzącej

 

Przebudowa kultury narodowej wytworzy w swoich skutkach nowy typ Polaka stanowiącego pełnowartościowy materiał ludzki dla budowy nowego społeczeństwa polskiego – Narodowej Wspólnoty Tworzącej. Bezklasowy naród, ale zorganizowany hierarchicznie i zdyscyplinowany głównie mocą wewnętrznego przekonania, mniej zaś państwowego przymusu. Nowy Polak zbuduje Wielką Polskę.

 

*                               *                           *

 

gieroy3

 

Należy podkreślić, że Zadruga jest wezwaniem Polaków do rzeczywistej samodzielności w dziedzinie najważniejszej – dziedzinie ducha. (Tak jak ruch S. Szukalskiego był wezwaniem do Polaków, aby stali się samodzielni w dziedzinie sztuki, stąd zresztą powinowactwo ideowe obu grup). Z uzyskaniem tego w skutku przyjdzie niepodległość prawdziwa, którą można będzie nazwać samoistnością – nasz naród będzie stał o własnej sile nie potrzebujący niczyjej pomocy. Ale to my sami musimy ten stan wypracować i wywalczyć.

„Ani Zachód, ani Wschód, ani żadne siły nadprzyrodzone nie wyprowadzą narodu polskiego z biedy i poniżenia, nędzy moralnej i cywilizacyjnej, w jakiej uparcie tkwimy od trzech stuleci. Musimy to zrobić My sami!”  –  Jan Stachniuk

 

 
1363 odsłony
zaloguj się lub załóż konto by oceniać i komentować    blog autora
Tagi: wartości, wyznaczniki cywilizacji, narzędzia cywilizacji.
Zeszyt tematyczny: 5. Zadruga.
login:
hasło:
  odzyskaj hasło
Załóż konto, aby mieć więcej możliwości, np. komentowania artykułów.
nowe tematy
Zszywanie umarlaka
Według buńczucznych zapowiedzi Trzaskowskiego, w oparciu o wynik wyborczy, zdobywca zaszczytnego drugiego miejsca w wyścigu wyborczym, zamierza zająć się "zszywaniem Polski".

Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje · 2020-07-14 14:01
W zeszycie tematycznym nr 9.
1 odsł.
Nadzieje wyborcze
To nie notka związana z którymś z kandydatów do Urzędu Prezydenta RP. Dotyczy postawy Polaków..

Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje · 2020-07-01 20:53
W zeszycie tematycznym nr 9.
15 odsł.
Tabela przemian
Odrzućmy partykularne odczucia związane z doświadczeniami - od indywidualnych, po narodowe, w okresie ostatnich 100 lat. Także pomińmy straty w populacji wynikające z przemian - to zaledwie nikły procent liczby ludzkich mieszkańców ziemi. I przy tych założeniach spójrzmy na dokonujące się przemiany.

Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje · 2020-06-22 17:49
W zeszycie tematycznym nr 10.
22 odsł.
Cywilizacja Polska a praca
Temat wydaje się odległy od obecnej bieżączki, ale, wbrew pozorom, mogący istotnie wpłynąć na ocenę programów i postaw kandydatów na urząd prezydenta i popierających ich ugrupowań.  

Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje · 2020-06-18 20:14
W zeszycie tematycznym nr 9.
24 odsł.
Lubię Żydów
Żydów należy nienawidzić (antysemityzm - chociaż Arabowie to też Semici), albo ich uwielbiać (filosemityzm). "Lubienie Żydów" - jest dla nich najgorszą obrazą.

Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje · 2020-06-14 08:35
W zeszycie tematycznym nr 9.
29 odsł.
Budowa Rzeczypospolitej
Temat może zadziwić, gdyż formalnie Polska jest Rzeczpospolitą. A tu nie piszę o odbudowie, jeśli Jej instytuty nie działają, a o budowie.

Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje · 2020-06-10 08:47
W zeszycie tematycznym nr 9.
25 odsł.
więcej…
najnowsze komentarze
Re: Polityka wschodnia: Rosja
Krzysztof J. Wojtas 1143 dni temu
Re: WIGILIA MIŁOŚCI
Krzysztof J. Wojtas → Mariusz Głowiński 1282 dni temu
Re: WIGILIA MIŁOŚCI
Mariusz Głowiński → Krzysztof J. Wojtas 1282 dni temu
Re: Śmierć Chrystusa - alternatywnie
Mariusz Głowiński → Krzysztof J. Wojtas 1571 dni temu
Re: Krzyżowanie Drogi, Prawdy, Życia
Krzysztof J. Wojtas → Mariusz Głowiński 1571 dni temu
Re: Krzyżowanie Drogi, Prawdy, Życia
Mariusz Głowiński → Krzysztof J. Wojtas 1571 dni temu
Re: Śmierć Chrystusa - alternatywnie
Krzysztof J. Wojtas → Mariusz Głowiński 1571 dni temu
Re: Śmierć Chrystusa - alternatywnie
Mariusz Głowiński → Krzysztof J. Wojtas 1571 dni temu
Re: Kwestie dyskusji
Krzysztof J. Wojtas → Piotr "Turbanator" Świtecki 1602 dni temu
Kwestie dyskusji
Piotr "Turbanator" Świtecki → Krzysztof J. Wojtas 1602 dni temu
Re: Państwo etyczne; 500 +
Krzysztof J. Wojtas → Piotr "Turbanator" Świtecki 1625 dni temu
Re: Państwo etyczne; 500 +
Piotr "Turbanator" Świtecki → Krzysztof J. Wojtas 1625 dni temu
Re: Założenia programowe
(konto techniczne) → Krzysztof2 1626 dni temu
Re: Założenia programowe
Krzysztof3 → Krzysztof J. Wojtas 1632 dni temu
Re: Założenia programowe
Krzysztof2 → Krzysztof J. Wojtas 1633 dni temu
Re: Założenia programowe
Krzysztof1 → Krzysztof J. Wojtas 1633 dni temu
więcej…