portal systemowy idei cywilizacyjnych
 
podobna tematyka
"Oto jest głowa ... Szumowskiego"; czy tylko?
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Polska po koronawirusie
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Między posiadaniem a wolnością
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Wolność a sądownictwo
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Struktura władzy; POLIN
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Cywilizacja Polska a ... cywilizacja
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Rzeczpospolita czy Polin. Porównania
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Cywilizacja Polska a .. państwo
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Cywilizacja Polska a ... globalizm
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Cywilizacja Polska a ... oczekiwania względem PiS
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Opracowania systemowe
Krzysztof J. Wojtas
Systemy filozoficzne a polskość
 
Książka zawiera rozszerzoną wersję koncepcji powstawania idei cywilizacyjnych, gdzie zasady wyjściowe opierają się na opracowaniach prof. Konecznego, który wskazał, że u źródeł idei cywilizacyjnych leżą wartości. Należy zaznaczyć, że przedstawione opracowanie jest krytyczne względem pierwowzoru, a oparte na spostrzeżeniu, że prof. Koneczny przyjął arbitralnie wartości podstawowe i nie wskazał ich umocowania. Stąd znaczne różnice i rozróżnienia. Druga część książki jest porównawczym wskazaniem zbieżności zasad idei cywilizacyjnej z praktyką tworzenia podstaw ustrojowych Rzeczypospolitej. Zbieżność ta upoważnia do nadania polskiej koncepcji organizacji życia społecznego miana Cywilizacji Polskiej. Końcowe fragmenty książki są sugestiami zmian i rozwiązań, które pozwoliłyby na powrót do drogi wskazanej przez twórców Rzeczypospolitej.
Cywilizacja Polska
Książka jest pierwszą, scaloną formą analiz, które doprowadziły do przekonania, iż polski fenomen należy traktować w kategoriach odmienności cywilizacyjnej. Opisuje jak powyższe przekonanie powstało; zarówno w kategoriach rozważań filozoficznych jak i przy odniesieniach do konkretnych sytuacji, co prezentowane jest w postaci krótkich tekstów tematycznych.
więcej…
 strona główna autorzy blogi szukaj zasady kontakt 
Dyskusje2016.01.28 22:29

Pułapka koncepcji narodowej

   
 

Poproszono mnie o napisanie uwag polemicznych dotyczących opracowania prof. Bielenia „O pułapkach charakteru narodowego”. To z racji istniejących tam rzekomo prowokacyjnych tez.

 


 

 

W swej pracy prof. Bieleń oparł się na krytyce pięciu elementów potocznie uchodzących za podstawę, bądź mających istotne znaczenie dla określenia charakteru narodowego. Można je powtórzyć za Autorem:

- traktowanie charakteru narodowego jako odrębnego bytu, co wiąże się z pojęciem „ducha narodu”.

- odrębność wynikająca z cech fizyczno – biologicznych. Czyli genetyka.

- odrębność wynikająca z uwarunkowań środowiskowych. Można ją określić także jako zależność „terytorialną”.

- instynkt stadny powielający i powtarzający określone zachowania w podobnych okolicznościach.

- wpływ religii na kształtowanie się cech narodowych. Szerzej -  ideologii.

 

Niewątpliwie – wszystkie z wymienionych czynników są brane  pod uwagę przy rozważaniu charakteru narodowego. I, jak to wskazał prof. Bieleń, wszystkie są naznaczone błędem. Akceptuję ten pogląd, gdyż na podstawie wskazanych czynników nie da się jednoznacznie zdefiniować tego, co w potocznym rozumieniu określa się jako  charakter narodowy.

W zasadzie – na tym należałoby zakończyć uwagi dotyczące tekstu. Koncepcja tworzenia państwa w którym podstawą byłby czynnik narodowy obarczona będzie „błędem założycielskim”.

Tak więc, o ile nie można mieć zastrzeżeń dotyczących założeń opracowania, to po zapoznaniu się z treścią pozostaje uczucie niedosytu, czy wręcz frustracji. Skoro bowiem w odniesieniu do koncepcji narodowych nie da się jednoznacznie określić narodowego charakteru, to tym samym podważone jest samo istnienie pojęcia naród; naród bez charakteru – to tylko  jednostki zgromadzone na określonym terytorium. Czy w ogóle można mówić o przynależności narodowej w diasporze?

 Pojęcie charakteru narodowego jest tu nieostre, niejednoznaczne, a niekiedy nawet oparte na sprzecznościach – wątpliwe jest zatem samo pojęcie NARODU.

 

Naród jako byt

 

Jeśli zatem odnieść się polemicznie do opracowania prof. Bielenia, to nie w odniesieniu do konstrukcji, a jedynie do argumentacji użytej w tekście oraz do pewnego rodzaju nihilizmu jaki ogarnia czytającego. Na czym bowiem można oprzeć fundamenty państwa skoro wspólnota narodowa nie jest czynnikiem jednoczącym?

Prof. Bieleń odnosi się do przekonania, że : ” XIX­wieczna świadomość narodowa odwoływała się do kategorii „ducha ludu”, „ducha plemiennego” czy „ducha narodu”, co miało związek z romantyczną idealizacją i poszukiwaniem odrębności metafizycznych (mesjanizm, posłannictwo dziejowe, cierpienie, heroizm, ofiara). „Duch narodu” manifestował się poprzez język, sztukę, religię, obyczaje.”

Tymczasem geneza tego przekonania ma znacznie wcześniejsze korzenie. W Biblii występuje Anioł – opiekun narodu, który identyfikuje się z cechami narodowymi. Także tam (prawo Mojżeszowe) określone zostały zasady przynależności do „narodu wybranego”.

Można twierdzić, że idea narodowa jest pochodzenia żydowskiego („naród wybrany”), a jej celem było wyalienowanie określonej grupy z ludzkiej populacji.

W Europie idea kształtowania narodowych odrębności powiązana była z wpływami Kościoła Katolickiego. Z jednej strony nawiązywała do bożego wybraństwa przejętego po Żydach, z drugiej była odpowiedzią na obserwowane odrębności występujące w różnych regionach. Celem nadrzędnym było tworzenie ”narodu katolickiego”, gdzie cechy lokalnych społeczeństw  („narodów”) były traktowane jako folklorystyczna odmienność, która z czasem miała ulec ujednoliceniu. Szczególnym przykładem jest utożsamienie polskiej odrębności z katolicyzmem („Polak – katolik”).

Można się zgodzić, że idea religijna nie jest tworzywem na jakim można budować wspólnotę państwową. To rzeczywiście jest swego rodzaju pułapka mentalna; idee religijne powstają dla kultywowania jedności państwowej (Konstantyn Wielki), a same z siebie nie kreują państwowości. Czyli ich rolą jest kształtowanie zasad etycznych w duchu podtrzymania struktury państwowej. Tak powstają tzw. „religie panujące”.

Godzi się w tym miejscu zaznaczyć, że jest to rola identyczna z rolą mediów, które także kształtują normę zachowań uznawanych za etyczne w danym społeczeństwie. Radio, telewizja, prasa – to tylko środki przekazu pełniące taką samą rolę jak budynki sakralne. Różnica polega na tym, że docierają do nas bezpośrednio, gdy  do kościoła trzeba się udać. Natomiast sama indoktrynacja ma identyczne cechy.

W omawianym opracowaniu swego rodzaju potrójnie „zapętloną” pułapką jest kwestia ideologii.

Pierwszą „pętlą”  jest twierdzenie, że idea religijna jest podłożem spójności narodowej. To krytykuje prof. Bieleń wskazując błąd założenia.

Drugą „pętlą” jest uświadomienie, że to religie powstają po to, aby służyć spoistości państwa.

Trzecim „zapętleniem” jest ukierunkowanie myślenia na to, że ideologia (idea) nie jest spoiwem społeczeństwa. I o to można mieć pretensje do prof. Bielenia.

Tymczasem rozważania dotyczące problemu wskazują, że właśnie idea (współżycia) jest zasadniczą dla kształtowania się społeczeństwa, gdzie czynniki terytorialny i genetyczny odgrywają rolę pomocniczą.

Takie ujęcie tematu chcę tu zaproponować jako rozwinięcie , lub też nawiązanie, do tez opracowania prof. Bielenia.

 

Traktując charakter narodowy lub naród jako byt, warto zastanowić się od strony filozoficznej nad jego cechami. W Powszechnej Encyklopedii Filozoficznej mamy:

 „racją bytu jest to, bez czego dany byt nie jest tym, czym jest”, a „każdy istniejący byt  ma rację swego istnienia w sobie lub poza sobą”.

 

(W odniesieniu do podstaw (filozoficznych) można uformować nieco odmienną definicję racji bytu (redakcja własna):

„Racją bytu jest Prawda jako Boże Zamierzenie zawarte w każdym bycie”.)

 

„Wyróżnia się racje wewnętrzne (materialną i formalną) oraz racje zewnętrzne (sprawczą i celową), które charakteryzują prawdę bytowania rzeczy.

W kontekście racji celowej formułuje się  rozumienie celu i środków potrzebnych do istnienia bytu; w odniesieniu do racji sprawczej formułuje się rozumienie przyczyny i skutku; rozumienie właściwości i podmiotu osiągamy w kontekście racji materialnej; w odniesieniu do racji formalnej formułuje się rozumienie wzoru i twórcy.

Ten zespół racji charakteryzuje prawdę każdego realnego bytu i stanowi podstawę racjonalnego poznania i działania bytu. Racje te są pochodne od intelektu Stwórcy lub twórcy i są w bytach tym, co nazywamy prawdą, i z czym intelekt wchodzi w dialog poznawczy.”

 

 

Konkludując; w świetle przytoczonych ustaleń konieczne jest określenie, co stanowi rację bytu narodu. Czyli wskazanie w pierwszej kolejności tych elementów, bez których naród przestanie istnieć, ergo cech odrębnych stanowiących o jego odmienności.

 

[Należy zauważyć, że jeśli zakłada się działania integracyjne z UE, które mają polegać na stopniowej eliminacji cech związanych z polskością, to wnioskiem oczywistym jest, że są to działania sprzeczne z Polską Racją Stanu. Chyba, że jesteśmy przekonani, że polskość to nienormalność i jej likwidacja przyczyni się do rozwoju innych cech, bardziej korzystnych dla tworzenia wspólnoty unijnej, korzystnej także dla Polaków.

Warto jednak też dostrzec, że ta droga jest równoległa podobnym, stosowanym wcześniej przez zaborców, a doliczyć do nich trzeba jeszcze identyczne w skutkach działania Kościoła oraz wpływy judaizmu (w zasadzie daje się zauważyć silne zbliżanie doktryny katolickiej  do judaizmu, zwłaszcza w ostatnim okresie)].

 

Jak widać z powyższego przytoczone przez prof. Bielenia zastrzeżenia dotyczące  genezy cech narodowych,  wskazują na ich błędne umocowanie, co dyskwalifikuje, przynajmniej w odniesieniu do zaprezentowanych kryteriów, pojęcie charakteru narodowego, a wynikowo i narodu, jako odrębnego bytu. Nie da się bowiem jednoznacznie określić cech takiego bytu, a tym samym uznać jego racji bytu.

 

Wnioskiem końcowym jest stwierdzenie, że charakter narodowy nie może być fundamentem na którym można budować podwaliny państwowości.

Drugą możliwością jest odrzucenie dotychczasowych koncepcji rozumienia pojęcia narodu, które to pojęcie zostało podważone w pracy prof. Bielenia, a oparcie koncepcji jednoczących społeczeństwo na wartościach innych niż wyegzemplifikowane. Zarys takiej koncepcji przedstawiłem w książce „Systemy filozoficzne a polskość”, gdzie wskazuję, że czynnikami jednoczącymi są zasady współżycia.

Podstawą do rozważań nad polską odmiennością są wyjściowe definicje:

Polska – to wartości, których rozumienie ukształtowane zostało słowiańskim rodowodem i dziedzictwem dzieła Przodków budujących Rzeczpospolitą, spójnych ze Słowem  Dobrej Nowiny głoszonej przez Chrystusa.

 

Polskość – to sposób życia, gdzie wartości (tak ukształtowane), stanowią odniesienie dla tworzenia relacji społecznych.

 

Polacy – to ludzie wypełniający w swym życiu zasady polskości obyczajnością i prawem.

 

Rzeczpospolita – to kształt organizacyjny struktury społecznej, gdzie realizowane są idee polskości.

Proszę od razu zauważyć, że Polakiem nie staje się poprzez urodzenie (związek krwi), ani też poprzez miejsce urodzenia - życia (terytorium). Polakiem jest się przez wybór wartości – polskich wartości.

Jest istotna różnica w stanowisku tu przedstawionym, a poglądem Dmowskiego, gdzie Dmowski  przyjmował, że JEST Polakiem i dlatego ma polskie obowiązki, gdy tutaj Polakiem staję się ktoś, kto te polskie obowiązki wypełnia.

(Czy gdyby Dmowski przestał wypełniać polskie obowiązki – to by przestał być Polakiem? Zaznaczam kwestię, gdyż w czasach życia Dmowskiego, Jego stanowisko mogło być akceptowane, ale obecnie, wobec wielokulturowości, utraciło swą moc oddziaływania. Dodatkowo – bezkrytyczne ujęcie prowadzi do nacjonalizmu, co jest sprzeczne z ideą polskości.).

To najkrótsza definicja idei  jaką jest Polska i polskości jako sposobu życia. Dopiero na tej podstawie można rozważać rozumienie i odczuwanie wartości jakimi są Prawda i Piękno stanowiącymi bazę dla kształtowania polskiej świadomości. Odmienność rozumienia i odczuwania jest podstawą budowy odrębności – własnych struktur społecznych pozwalających na życie w zgodności z wyznawanymi wartościami.  To zaś jest tworzywem odrębności cywilizacyjnej. Dopiero na tej podstawie można mówić o istnieniu Polskiej Racji Stanu jako sposobu odnoszenia się do zdarzeń i zjawisk zewnętrznych Cywilizacji Polskiej.

O ile Cywilizacja Polska nastawiona jest na współżycie, gdzie odrębne byty nie są traktowane antagonistycznie, to te odrębne idee cywilizacyjne traktują nas zawsze z wrogością, gdyż samo istnienie idei egalitarnego współżycia jest dla nich zagrożeniem.

Stąd względem Cywilizacji Polskiej wykazują wrogość wszystkie doktryny „sąsiadujące”. Wrogi jest w takim samym stopniu narodowy socjalizm, narodowy komunizm jak i narodowy katolicyzm chowający się za sztandarem Narodowej Demokracji. Konieczne jest zaznaczenie, że te „narodowe {-izmy}” są zakorzenione w judaizmie (idea narodu).

Jeśli porównać  doktryny, to charakteryzuje jeden element wspólny – potrzebują wroga, którego chcą zwalczać. Czy wrogiem jest komuna, kler, czy Żydzi, to czynnik drugorzędny. Jeśli raz przyjęta zostanie opcja, że winien jest jakiś czynnik zewnętrzny, to zawsze przyczyny niepowodzeń będzie się upatrywać w takich czynnikach zmieniając je jedynie stosownie okolicznościom.

W jaki sposób kształtowane jest rozumienie i odczuwanie wartości, które doprowadziły do Polskiej Odrębności Cywilizacyjnej?

 

O tym właśnie traktuje sygnowana książka.

 

Z kolei, wracając do opracowania prof. Bielenia, nie można Autorowi zarzucić błędu w odniesieniu do poruszanych kwestii. Nawet nie można czynić zarzutu z braku końcowego podsumowania, gdyż nie taki był cel, jak sądzę, Jego pracy.

Można jedynie odczuwać niedosyt lub też uznać, że zabrakło myśli przewodniej. Tu wyraźnie daje się zauważyć, że określenie charakteru narodowego na podstawie wyłuszczonych przesłanek  nie jest możliwe bez zdefiniowania, co rozumie się pod pojęciem naród. Dopiero na tej podstawie można określać cechy charakterystyczne, czy charakterologiczne.

Z kolei ustalanie charakteru narodowego na podstawie cech jednostek składowych – pomija zasadniczą kwestię: przynależność do tego zbioru nie wynika z genetyki i terytorium , ale z racji idei (narodowej) poprzez „stawanie się”.

Warto dostrzec, że w każdym przypadku kiedy o przynależności grupowej decydują wspomniane kryteria (genetyka, teren), następuje degeneracja postaw prowadząca do upadku idei.

 Z takim przypadkiem mieliśmy do czynienia na własnym podwórku, gdzie przynależność do „narodu szlacheckiego”, będącego ostoją Rzeczypospolitej, zaczęła wynikać „z urodzenia” a nie „zasług” określanych jako rozumienie i akceptacja idei współżycia.

 Identyczną drogą kroczy obecnie Kościół Katolicki, gdzie przynależność wynika z chrztu i brak wskazań do „stawania się” katolikiem. Owszem, wprowadzane są różne formalizmy, ale brak jest poczucia i potrzeby wspólnoty katolickiej dotyczącej modelu współżycia społecznego. Ludzie odstępujący zasad i obyczajów są tolerowani, a jednocześnie działania struktur  hierarchicznych są bardzo często sprzeczne z głoszoną ideą.

 

 
752 odsłony
zaloguj się lub załóż konto by oceniać i komentować    blog autora
Tagi: wartości, wyznaczniki cywilizacji, narzędzia cywilizacji, naród.
Zeszyt tematyczny: 9. Rzeczpospolita a Naród.
login:
hasło:
  odzyskaj hasło
Załóż konto, aby mieć więcej możliwości, np. komentowania artykułów.
nowe tematy
JPII i Putin - epigoni przemijających potęg
Z perspektywy cywilizacyjnej obie te postacie, znakomite, pełnią podobną rolę – jeden w Cywilizacji Katolickiej, drugi Cywilizacji Turańskiej (o ile można ją uznać za w pełni rozwiniętą).

Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje · 2021-10-11 09:25
W zeszycie tematycznym nr 13.
23 odsł.
Wielka Lechia - logicznie i z fantazją
Co i rusz pojawiają się teksty tyczące Wielkiej Lechii. Czytam z ciekawości, ale większość jest nasycona  chciejstwem pozbawiającym logiki.  

Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje · 2021-09-29 09:18
W zeszycie tematycznym nr 13.
36 odsł.
Cywilizacja a kultura
Istnieje pewien dysonans pojęciowy tyczący tych określeń. Warto zastanowić się nad tego przyczyną.

Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje · 2021-09-25 19:35
W zeszycie tematycznym nr 13.
43 odsł.
Źródła potęgi żydowskiej. Opracowanie własne
Żydzi nie są wielkim narodem, ale ich pozycja w świecie bliska jest dominującej, a na pewno przekracza naturalne możliwości. Wydaje się, że warto zastanowić się nad przyczyną i to bez antysemickich konotacji.  

Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje · 2021-09-14 17:38
W zeszycie tematycznym nr 13.
48 odsł.
Akademia Cywilizacyjna
Cywilizacje   Rozważania cywilizacyjne jakie prowadzę sukcesywnie poszerzają rozumienie zarówno pojęcia jak i elementów składowych.    

Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje · 2021-08-16 17:17
W zeszycie tematycznym nr 13.
108 odsł.
Totalnie, aż do samozagłady
Rzekomo następuje podział na 2 plemiona; ten podział istniał cały czas a jedynie nie w pełni się ujawniał.  

Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje · 2021-08-14 08:15
W zeszycie tematycznym nr 12.
99 odsł.
więcej…
najnowsze komentarze
Re: Polityka wschodnia: Rosja
Krzysztof J. Wojtas 1613 dni temu
Re: WIGILIA MIŁOŚCI
Krzysztof J. Wojtas → Mariusz Głowiński 1751 dni temu
Re: WIGILIA MIŁOŚCI
Mariusz Głowiński → Krzysztof J. Wojtas 1751 dni temu
Re: Śmierć Chrystusa - alternatywnie
Mariusz Głowiński → Krzysztof J. Wojtas 2040 dni temu
Re: Krzyżowanie Drogi, Prawdy, Życia
Krzysztof J. Wojtas → Mariusz Głowiński 2040 dni temu
Re: Krzyżowanie Drogi, Prawdy, Życia
Mariusz Głowiński → Krzysztof J. Wojtas 2040 dni temu
Re: Śmierć Chrystusa - alternatywnie
Krzysztof J. Wojtas → Mariusz Głowiński 2040 dni temu
Re: Śmierć Chrystusa - alternatywnie
Mariusz Głowiński → Krzysztof J. Wojtas 2040 dni temu
Re: Kwestie dyskusji
Krzysztof J. Wojtas → Piotr "Turbanator" Świtecki 2071 dni temu
Kwestie dyskusji
Piotr "Turbanator" Świtecki → Krzysztof J. Wojtas 2071 dni temu
Re: Państwo etyczne; 500 +
Krzysztof J. Wojtas → Piotr "Turbanator" Świtecki 2094 dni temu
Re: Państwo etyczne; 500 +
Piotr "Turbanator" Świtecki → Krzysztof J. Wojtas 2094 dni temu
Re: Założenia programowe
(konto techniczne) → Krzysztof2 2095 dni temu
Re: Założenia programowe
Krzysztof3 → Krzysztof J. Wojtas 2101 dni temu
Re: Założenia programowe
Krzysztof2 → Krzysztof J. Wojtas 2103 dni temu
Re: Założenia programowe
Krzysztof1 → Krzysztof J. Wojtas 2103 dni temu
więcej…