portal systemowy idei cywilizacyjnych
 
podobna tematyka
Czy umiemy być bogaci?
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Dumając o "polskim ładzie". Cywilizacyjnie
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
O sensie życia
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Kultura a skundlenie polityków
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Królowa nauk ...
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Pogoda i polityka
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Egalitaryzm i hierarchiczność
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Honor, godność, wolność ...elit
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Judeochrześcijaństwo to religia Cywilizacji Śmierci
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Wychowanie a cywilizacja z klapsem i aborcją w tle
Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje
Opracowania systemowe
Krzysztof J. Wojtas
Systemy filozoficzne a polskość
 
Książka zawiera rozszerzoną wersję koncepcji powstawania idei cywilizacyjnych, gdzie zasady wyjściowe opierają się na opracowaniach prof. Konecznego, który wskazał, że u źródeł idei cywilizacyjnych leżą wartości. Należy zaznaczyć, że przedstawione opracowanie jest krytyczne względem pierwowzoru, a oparte na spostrzeżeniu, że prof. Koneczny przyjął arbitralnie wartości podstawowe i nie wskazał ich umocowania. Stąd znaczne różnice i rozróżnienia. Druga część książki jest porównawczym wskazaniem zbieżności zasad idei cywilizacyjnej z praktyką tworzenia podstaw ustrojowych Rzeczypospolitej. Zbieżność ta upoważnia do nadania polskiej koncepcji organizacji życia społecznego miana Cywilizacji Polskiej. Końcowe fragmenty książki są sugestiami zmian i rozwiązań, które pozwoliłyby na powrót do drogi wskazanej przez twórców Rzeczypospolitej.
Cywilizacja Polska
Książka jest pierwszą, scaloną formą analiz, które doprowadziły do przekonania, iż polski fenomen należy traktować w kategoriach odmienności cywilizacyjnej. Opisuje jak powyższe przekonanie powstało; zarówno w kategoriach rozważań filozoficznych jak i przy odniesieniach do konkretnych sytuacji, co prezentowane jest w postaci krótkich tekstów tematycznych.
więcej…
 strona główna autorzy blogi szukaj zasady kontakt 
Dyskusje2021.05.07 14:59

Rosja - homo russicus a człowiek rosyjski i radziecki

   
 

W poprzedniej  notce „Rosja –„niedorobione” imperium”,  starałem się wskazać w jaki sposób powstawała rosyjska idea cywilizacyjna (Cywilizacja Turańska wg Konecznego).


 

 

 

Istotą cywilizacji jest kreowanie różnych form instytucjonalnych i mentalnych charakterystycznych i odrębnie kojarzonych z daną cywilizacją.  W innych tekstach wskazywałem, że to cywilizacja kreuje religię i filozofię – nie ma bowiem uniwersalnej religii i filozofii, a tylko takie, które są powiązane z wartościami na jakich oparta jest cywilizacja.

Postrzeganie tych czynników jako uniwersalnych wynika li tylko z podobieństwa, często formalnego, między tymi wartościami,  a pod poszczególne określenia podkładane jest w znacznym stopniu odrębne znaczenie.

Wspominając o kreowaniu instytucji cywilizacyjnych nie można pominąć  elementu najważniejszego, a jednocześnie najbardziej kontrowersyjnego – „człowieka cywilizacji”, a w szerszym ujęciu – narodu.

 

Stwierdzenie, że to cywilizacja kreuje naród – jest trudne do zaakceptowania. Również z racji tego, że nie dąży się (świadomie?) do stworzenia jednoznacznej definicji narodu. Manipulacji łatwiej dokonać, gdy określenia są niejasne i nieprecyzyjne. Dlatego pod słowo naród podpina się treść a to plemienną, a to regionalną, a to związaną z daną państwowością. Stąd też tak wiele „podszywań” się pod narodowość ludzi nie mających z narodem wiele wspólnego.

 

W zasadzie – powstawanie narodu, utożsamianie się z nim, jest zasadniczym kryterium określającym „siłę” idei cywilizacyjnej. Ten czynnik jest szczególnie dostrzegany w sytuacji, gdy dana cywilizacja traci swoje zaplecze materialne – strukturę decyzyjną opartą na idei cywilizacyjnej.

Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w Polsce; utrzymanie poczucia odrębności pozwoliło na odbudowę państwowości (Polakiem jestem i mam polskie obowiązki. RD).

Na szerszą skalę proces „regeneracji” narodu można zaobserwować w Chinach i Indiach. Ciekawym przypadkiem jest Europa, gdzie po upadku Cesarstwa Rzymskiego pojawiają się próby odbudowy, a w zasadzie stworzenia, więzi spadkobierców idei. Tę rolę spełniał m.in. Kościół Katolicki kształtując pojęcie „narodu katolickiego”, którego mieszkańcy poszczególnych państw stanowili tylko odmianę o lokalnym kolorycie.

Obecnie także realizowane są podobne projekty – stworzenie uniwersalnego „Europejczyka” – członka UE.

Czy są to zamierzenia mające szanse na realizację? Jestem sceptyczny , zwłaszcza wobec braku spójnej idei takiej cywilizacji, gdzie wartościami okazują się jedynie kwestie materialne, a bez spójnej wizji zasad współżycia. Oceny końcowej każdy może dokonać samodzielnie.

Oczywiście – polskie podejście do problemu jest nacechowane naszymi doświadczeniami, które można łączyć z tym, że tworzymy odrębną Cywilizację Polską, a to powoduje antagonizmy z „sąsiadującymi” ideami współżycia –  zwłaszcza z bardzo bliskim katolicyzmem, gdzie następują próby utożsamienia polskości z katolicyzmem (Polak – katolik).

 

Wskazane problemy istotnie rzutują na postrzeganie relacji społecznych. W tej notce nie chcę się jednak zastanawiać nad sprawami polskimi, ale nad  podobnymi, czy nawet identycznymi  problemami jakie ma Rosja – skażona do tego komunizmem.

 

Homo russicus – spełnia w Rosji podobną rolę jak opisy życia sielskiej i anielskiej wsi polskiej. Można by powiedzieć, że te wzory są identyczne, a przynajmniej bardzo zbliżone i mogą stanowić zaczyn wspólnotowy – a w zasadzie powrót do czasu, gdy nie istniały wyraźne różnice w postrzeganiu świata u plemion słowiańskich.

Różnice zaczęły narastać wraz z wprowadzenie chrześcijaństwa na tereny słowiańskie.  Odmienność rozwiązań odpowiada podziałowi między Rzymem i Bizancjum. Nie były to jednak duże rozbieżności, przynajmniej do końca XV wieku.

W tym czasie pojawiły się dwa przeciwstawne czynniki:

  1. Kształtowanie się moskiewskiej (przechodzącej w rosyjską) idei cywilizacyjnej , co opisałem w poprzedniej notce.
  2. Kształtowanie się doktryny trydenckiej w KRK, gdzie Polska uległa tej doktrynie.

 

W efekcie powstały dwie antagonistyczne struktury organizacyjne o charakterze konfrontacyjnym. Zaznaczyć należy, że pokojowe współistnienie mogło być oparte o zasady Cywilizacji Polskiej, z opcją pewnych dostosowań do formy Cywilizacji Słowiańskiej, ale po upadku (CP uległa potrydenckiej Cywilizacji Katolickiej) – takiej możliwości już nie było.

Pozostała twarda konfrontacja z katolicyzmem; tereny Rzeczypospolitej stały się miejscem konfrontacji, a wobec uznania ich za peryferyjne dla Rzymu, z czasem i bez zbytniego  oporu z tej strony, zostały przejęte przez Rosję.

Tak w uproszczeniu można podać podstawy antagonizmu między modelem Polaka i Rosjanina, gdzie należy dodać dwa rodzaje stosunku Rosjan do Polaków: twardy – w odniesieniu do polskości rozumianej jako wschodnie skrzydło katolicyzmu i nieco bardziej miękkie do polskości nawiązującej do idei Rzeczypospolitej.

Te elementy są i powinny być wyodrębniane przy opisie cech rosyjskich.

 

W obiegu publicznym funkcjonuje określenie „homo sovieticus” wprowadzone przez Michaiła Hellera, a rozpowszechnione przez środowiska intelektualistów. Oznacza człowieka „wytworzonego” w procesie kształtowania postaw ludzkich przez system sowiecki.

Znaczenie ma pejoratywny charakter, ale jest jednocześnie potwierdzeniem dwóch ważnych, a tu wskazanych twierdzeń:

  1. Że także jednostka jest kształtowana w oparciu o wartości cywilizacyjne. To jest jednocześnie uznanie, że „sowietyzm” tworzył cywilizację.
  2. Cywilizacja kreuje naród, czyli „ludzi sowieckich” w granicach swego wpływu.

 

Dlatego homo sovieticus – występuje nie tylko w rejonie swego powstania, ale i we wszystkich państwach byłego imperium sowieckiego; także w Polsce.

Kim jest i jaką rolę spełnia homo sovieticus?

Przede wszystkim należy sobie zdawać sprawę, że idea cywilizacyjna kształtuje warstwę, którą można określić jako klasę średnią, a będącą ostoją systemu. Zwykle łączy się to z jakimiś przywilejami. Częsta pada stwierdzenie, że to elita, co nie wydaje się adekwatne, gdyż elita występuje jedynie w systemie personalistycznym, gdzie występuje odpowiedzialność osobista za głoszone poglądy. W systemie sowieckim – jest to głoszenie haseł nakazanych przez środowisko i władze zwierzchnie.

Jeśli więc operujemy pojęciem „naród” to dotyczy ono właśnie tej klasy – ostoi danego systemu. Podłączanie pod to pojęcie wszystkich mieszkańców danego regionu, czy państwa jest absurdalne; są często duże odłamy społeczeństw nie identyfikujących się z danym systemem i tym samym z narodem.

Jaki sens jest podpinać np. pod określenie Polak kogoś, kto wręcz nienawidzi Polski, polskości i wszelkich imponderabiliów z tym związanych, a jedynie zamieszkuje teren RP?

Kolejna nasuwająca się kwestia: czy można mówić, a jeśli nawet tak, to kiedy o „narodzie sowieckim”?

W naszej rzeczywistości istnieje tendencja, aby miano „homo sovieticus” odnosić do Rosjan, a wcześniej wszystkich mieszkańców ZSRR. Błędne ujęcie prowadzące do fałszywych uogólnień. Przede wszystkim – nawet w Rosji ten typ człowieka, aczkolwiek zajmowali oni prominentne stanowiska, nie był (nie musiał być) dominujący. Nawet w szczytowej fazie potęgi ZSRR „ludzie radzieccy”, czyli „sowieci), nie stanowili dominującej grupy decydującej o losach kraju.

 

W tych, dotychczasowych rozważaniach pomijany jest „człowiek turański”. Czyli człowiek imperium rosyjskiego – czyli ukształtowany ideologią Cywilizacji Turańskiej (wg Konecznego).

O tyle jest to ważne, że przecież polskie anse względem Moskwy i caratu dotyczyły konfliktu ideowego między tymi dwiema cywilizacjami, a polski stosunek do Rosji sprzed rewolucji, do tego się odnosił. Obecnie nastąpiło przemieszanie relacji i traktowanie ich bez jakiegokolwiek rozróżniania między „człowiekiem rosyjskim a radzieckim”.

Warto poświęcić trochę uwagi tej tematyce. Zacząć można od „homo sovieticus”, gdyż to określenie jest opracowane i opisane. Można więc , przytaczając cechy „homo sovieticusa” porównać je z cechami (sugerowanymi) człowieka rosyjskiego.

Od razu trzeba zaznaczyć, że ten „Rosjanin” nie musi być pochodzenia słowiańskiego; w momencie powstawania koncepcji ideowej w skład Wielkiego Księstwa Moskiewskiego weszli także Tatarzy – zwłaszcza z Chanatu Kazańskiego. Z czasem – także przedstawiciele innych nacji, także Polacy; wszyscy akceptujący doktrynę caratu – tworzyli zalążek „narodu rosyjskiego”.

 

Za viki:

„Mentalność Homo sovieticus można scharakteryzować następującymi cechami:

 

człowiek podporządkowany kolektywowi (organizacji partyjnej),

dla jego postawy charakterystyczna jest ucieczka od wolności i odpowiedzialności,

koniunkturalizm, oportunizm,

agresja wobec słabszych, uniżoność wobec silniejszych,

brak samodzielnego myślenia oraz działania,

oczekiwanie, że „ktoś coś załatwi”,

zniewolony intelektualnie,

pozbawiony osobowości i godności,

całkowicie podporządkowany władzy  ”.

Jeśli porównamy te cechy z cechami przypisywanymi rosjanom – czyli ludźmi Imperium Rosyjskiego, to w zasadzie cechy się pokrywają – poza pierwszą z wymienionych cech – podporządkowanie kolektywowi należy zamienić z podporządkowaniem carowi.

Stąd , być może, taka łatwość zrównania „ludzi rosyjskich” z „ludźmi radzieckimi”.

 

W zasadzie na tym można zakończyć ten fragment rozważań, ale  jednocześnie otwiera się inne pole porównań – dotyczące polskości i polskich cech narodowych (które najpierw należy zdefiniować wg wskazanego tu modelu), ale też katolika, czy dalej człowieka Zachodu.

Dodatkowo i to w sposób zasadniczy powstaje linia określania cech narodowych i pojęcia narodu.

 A może także inni położą na tym polu też własną „cegiełkę” ?

 

 
61 odsłon
zaloguj się lub załóż konto by oceniać i komentować    blog autora
Tagi: społeczeństwo, rodzina, relacje społeczne.
Zeszyt tematyczny: 10. Wiara, wiedza a cywilizacja.
login:
hasło:
  odzyskaj hasło
Załóż konto, aby mieć więcej możliwości, np. komentowania artykułów.
nowe tematy
Czy umiemy być bogaci?
Czym jest bogactwo? Optuję za stwierdzeniem, że jest to posiadanie więcej niż inni z naszego otoczenia. Bo aby być bogatym – potrzeba „wianuszka” biedniejszych; gdy wszyscy mają dużo – nie ma bogatych.

Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje · 2021-06-06 12:17
W zeszycie tematycznym nr 9.
24 odsł.
Dumając o "polskim ładzie". Cywilizacyjnie
Z dużym niesmakiem obserwuję reakcje opozycji na program  "Polski Ład" . I wcale to nie znaczy, że w pełni akceptuję przedstawione założenia.

Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje · 2021-05-18 16:19
W zeszycie tematycznym nr 9.
41 odsł.
Rosja - homo russicus a człowiek rosyjski i radziecki
W poprzedniej  notce „Rosja –„niedorobione” imperium”,  starałem się wskazać w jaki sposób powstawała rosyjska idea cywilizacyjna (Cywilizacja Turańska wg Konecznego).

Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje · 2021-05-07 14:59
W zeszycie tematycznym nr 10.
60 odsł.
Rosja - "niedorobione" imperium
Imperium – kojarzy się z wielkim terytorium zarządzanym przez jeden ośrodek centralny.

Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje · 2021-05-02 07:18
W zeszycie tematycznym nr 10.
88 odsł.
O sensie życia
Im jestem starszy, tym częściej wracam pamięcią do zdarzeń minionych, zastanawiając się jak przeżyłem swoje życie.

Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje · 2021-04-26 07:24
W zeszycie tematycznym nr 9.
78 odsł.
Kultura a skundlenie polityków
W zasadzie to określenie "skundlenie" dla polityków jest prawie nobilitujące; ich poziom jest znacznie gorszy.

Krzysztof J. Wojtas · Dyskusje · 2021-04-21 08:15
W zeszycie tematycznym nr 10.
81 odsł.
więcej…
najnowsze komentarze
Re: Polityka wschodnia: Rosja
Krzysztof J. Wojtas 1477 dni temu
Re: WIGILIA MIŁOŚCI
Krzysztof J. Wojtas → Mariusz Głowiński 1616 dni temu
Re: WIGILIA MIŁOŚCI
Mariusz Głowiński → Krzysztof J. Wojtas 1616 dni temu
Re: Śmierć Chrystusa - alternatywnie
Mariusz Głowiński → Krzysztof J. Wojtas 1904 dni temu
Re: Krzyżowanie Drogi, Prawdy, Życia
Krzysztof J. Wojtas → Mariusz Głowiński 1905 dni temu
Re: Krzyżowanie Drogi, Prawdy, Życia
Mariusz Głowiński → Krzysztof J. Wojtas 1905 dni temu
Re: Śmierć Chrystusa - alternatywnie
Krzysztof J. Wojtas → Mariusz Głowiński 1905 dni temu
Re: Śmierć Chrystusa - alternatywnie
Mariusz Głowiński → Krzysztof J. Wojtas 1905 dni temu
Re: Kwestie dyskusji
Krzysztof J. Wojtas → Piotr "Turbanator" Świtecki 1935 dni temu
Kwestie dyskusji
Piotr "Turbanator" Świtecki → Krzysztof J. Wojtas 1935 dni temu
Re: Państwo etyczne; 500 +
Krzysztof J. Wojtas → Piotr "Turbanator" Świtecki 1958 dni temu
Re: Państwo etyczne; 500 +
Piotr "Turbanator" Świtecki → Krzysztof J. Wojtas 1958 dni temu
Re: Założenia programowe
(konto techniczne) → Krzysztof2 1960 dni temu
Re: Założenia programowe
Krzysztof3 → Krzysztof J. Wojtas 1965 dni temu
Re: Założenia programowe
Krzysztof2 → Krzysztof J. Wojtas 1967 dni temu
Re: Założenia programowe
Krzysztof1 → Krzysztof J. Wojtas 1967 dni temu
więcej…